Home   ›   ADHD en ADD

ADHD en ADD

Betrouwbare kennis over ADHD en ADD, speciaal geschreven voor jongeren. Wat is ADHD? Wat is ADD? Hoe weet je of je het hebt? Welke behandelingen zijn er?

 

Het kan zijn dat je je erg onrustig voelt, dat je niet lang stil kan zitten en steeds iets anders wil doen. Ook kan het zijn dat je het moeilijk vindt om goed op te letten. Je kan je aandacht er niet lang bij houden, je vergeet belangrijke dingen. Misschien word je hier verdrietig van, en mogelijk mopperen je vrienden, ouders en leerkrachten op je.
Jongen zwaaien autoband

De teksten zijn opgesteld in samenwerking met experts en ervaringsdeskundigen. Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie houdt deze informatie up-to-date.

Wat is ADHD?

ADHD is de afkorting voor de Engelse term Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In het Nederlands betekent dat een stoornis waarbij je het moeilijk vindt om je aandacht ergens bij te houden en heel erg druk bent (hyperactief). Iedereen is weleens druk of heeft moeite met goed opletten, maar als je ADHD hebt heb je hier wel erg vaak last van. Niet iedereen die ADHD heeft is hetzelfde:

  • Het kan zijn dat je je vooral niet goed kan concentreren. Dat betekent dat je het moeilijk vindt om lang aandacht ergens voor te hebben of vaak dingen vergeet.
  • Het kan zijn dat je alleen hyperactief bent. Dat betekent dat je erg druk bent en niet goed stil kan zitten. Ook doe je dingen zonder er vooraf over na te denken. 
  • Het kan ook zijn dat je van allebei last hebt. Je bent dan vaak heel druk en vindt het ook moeilijk om goed op te letten. 
  • Daarbij kun je ook nog last hebben van andere problemen, zoals moeilijk in slaap kunnen vallen, bang zijn of snel boos worden.

Wat is ADD?

ADD is de afkorting voor de Engelse term Attention Deficit Disorder (dus ADHD zonder de H van hyperactief). In het Nederlands betekent dat een stoornis van de concentratie. Je hebt last van veel gedachten en moeite om je aandacht vast te houden. Je bent dromerig en vergeetachtig.

Het is lastig om taken die je moet doen te plannen. Daardoor krijg je dingen niet af of kom je te laat. Je bent niet druk of hyperactief. Mensen denken soms dat je geen zin hebt of niet je best doet, of dat je lui en vergeetachtig bent, terwijl dat niet zo is.

Hoe ontstaat ADHD of ADD?

AD(H)D is voor een groot deel erfelijk. Dat betekent dat als één van je ouders of broers of zussen het hebben, er een kans is dat jij het ook hebt. Maar je omgeving bepaalt ook of die ‘aanleg’ bij jou tot uiting komt, en hoe je je verder ontwikkelt. Allerlei dingen kunnen hier invloed op hebben. Bijvoorbeeld stoffen die je als baby in de buik van je moeder binnenkreeg, stress in het gezin of een thuissituatie zonder orde of regels. Al dit soort ‘ingrediënten’ van jouw leefomgeving beïnvloeden de kans dat je last krijgt van ADHD- of ADD-klachten.

Als je ADHD hebt, werkt je brein wat anders. Als iemand zonder ADHD bijvoorbeeld denkt: ‘stop’, dan geven de hersenen die waarschuwing door aan het lichaam. Bij iemand met ADHD werkt dat net even anders, waardoor je dingen soms te snel doet, dingen vergeet of je aandacht ergens niet bij kunt houden. Maar je kunt niet zeggen dat ADHD een hersenafwijking is. Je kunt dus ook geen scan maken van je hersenen om te zien of je het hebt. Daarvoor zit ADHD te ingewikkeld in elkaar.

Hoe vaak komt het voor?

Meestal is al voordat je 12 jaar bent duidelijk of je ADD of ADHD hebt. Zo’n 5 op de 100 kinderen en jongeren in Nederland hebben ADHD, dat is ongeveer 1 of 2 kinderen per schoolklas. Meer jongens dan meisjes hebben de diagnose ADHD, maar bij meisjes wordt het minder snel ontdekt. ADD komt juist weer vaker voor bij meisjes. Toch kunnen jongens ook ADD hebben, of meisjes ADHD.

Hoe weet je of je AD(H)D hebt?

Het kan zijn dat je zelf merkt dat je ergens mee zit of dat je problemen hebt. Het kan ook zijn dat je ouders of leraren op school dat merken. Vaak zal je dan eerst naar een huisarts of naar het wijkteam in jouw buurt gaan. Als zij denken dat je misschien ADHD of ADD hebt, word je doorgestuurd naar een psycholoog en/of een psychiater. Door gesprekken en soms door testjes of vragenlijsten, kunnen zij samen met jou onderzoeken waar je problemen vandaan komen en hoe je daarmee geholpen kan worden. Misschien komen je problemen niet alleen door ADHD of ADD, maar ook door andere dingen. Je bent bijvoorbeeld ook snel boos of bang. De psycholoog of psychiater maakt met jou en je ouders een plan om je te helpen. Soms worden ook andere problemen behandeld.

Gaat het over?

ADHD of ADD gaat eigenlijk nooit helemaal over, maar je kan wel leren er beter mee om te gaan. Sommige mensen hebben er als ze volwassen zijn niet meer zoveel last van. Dat geldt voor bijna de helft van iedereen met AD(H)D. Dit komt ook doordat iedereen zijn eigen manieren en trucjes ontwikkelt om met dingen om te gaan.

Terug naar boven

Als beter bekend is wat je problemen zijn, kan jij samen met je ouders goede hulp en oplossingen gaan zoeken om je beter te gaan voelen. Er zijn verschillende soorten hulp en behandeling:

Psycholoog

Een psycholoog kan samen met jou een plan maken. Je komt regelmatig praten over hoe het met je gaat en bedenkt samen oplossingen voor problemen waar je mee zit.

Informatie over AD(H)D

Je leert wat je klachten precies zijn en hoe ze zijn ontstaan. Zo kan je er beter mee omgaan en krijg je meer zelfvertrouwen. Ook praat je over de voor- en nadelen van de behandeling en over wat er gebeurt als je je gedrag verandert.

Gedragstherapie

Je kan ook door middel van gedragstherapie leren omgaan met ADHD of ADD. Dat betekent dat je leert wat je het beste kan doen in verschillende situaties. Je leert dan om beter na te denken over wat je doet en om beter om te gaan met andere kinderen. Het is niet zo dat je minder druk wordt door de gedragstherapie, maar je leert er beter mee omgaan. Zo'n therapie kan in een groep plaatsvinden of voor jou alleen.

Zelf plannen

Zelf Plannen is voor jongeren met ADHD die op de middelbare school zitten. Door middel van cognitieve gedragstherapie en gesprekken leer je je school- en huiswerk beter te plannen. Hierdoor verminderen je problemen en krijg je meer positieve ervaringen.

Medicijnen

Het kan zijn dat je samen met je ouders en een arts of psychiater gaat bespreken of je naast de behandeling medicijnen nodig hebt. Die kunnen ervoor zorgen dat je minder druk bent, je wat rustiger voelt en je beter kunt concentreren. Het is dan wel belangrijk dat je de medicijnen elke dag goed inneemt. Sommige medicijnen werken ongeveer 4 uur, andere werken ongeveer 7 uur en sommige werken wel 9 tot 12 uur.

Er zijn handige hulpmiddelen om te zorgen dat je je pillen niet vergeet, zoals een app op je mobiel of een weekpillendoosje. Het is belangrijk om goed te onderzoeken welke medicijnen voor jou het beste werken. Elk medicijn kan ook bijwerkingen hebben. Dat betekent dat je door de medicijnen juist van andere dingen last krijgt. Die bijwerkingen kunnen tijdelijk zijn. Wil je meer weten over de medicijnen die er zijn voor AD(H)D? Kijk dan eens bij Begrijp je medicijn of bezoek de website van Balans.

Oudertraining

Op een oudertraining leren je ouders wat ze kunnen doen om je te helpen. Zij kunnen er bijvoorbeeld voor zorgen dat alles op een dag op een vaste manier gaat. Tijdens die oudergespreksgroepen kunnen ouders ook van elkaar leren. Ze kunnen tips en trucjes delen over wat bijvoorbeeld goed werkt bij hun thuis.

Hersentraining of dieet

Er bestaan speciale computerspellen en programma's waarmee je je hersenen kan trainen. Braingame Brian en Cogmed zijn daar voorbeelden van. Ook met neurofeedback kun je je hersenen trainen. Soms kan het helpen om een speciaal dieet te volgen. Het is nog niet helemaal duidelijk of hersentrainingen en diëten echt helpen bij kinderen met ADHD of ADD. Wetenschappers zijn dat nog aan het onderzoeken. Daarom worden deze hulpmiddelen minder vaak gebruikt dan bijvoorbeeld medicijnen of gedragstherapie.

Voor je omgeving

Je brengt door de week veel tijd door op school. Daarom is het belangrijk dat ze daar weten wat er aan de hand is. Ook kan je samen met je ouders kijken hoe ze je op school kunnen helpen. Bijvoorbeeld met een rustigere plek in de klas of kortere opdrachten. Het kan zijn dat je in een ander tempo werkt dan je klasgenoten. Soms is het beter om naar een speciale school te gaan. Als je op de middelbare school zit, vind je het misschien moeilijk om je huiswerk te plannen of om op tijd te beginnen met leren voor een toets. Je kunt dan huiswerkbegeleiding krijgen.

Terug naar boven

Na schooltijd zit Lieve het liefst op haar kamer. Muziekje op en lekker knutselen. Of ze gaat knuffelen met haar hond Boef en cavia’s Kruimpie en Sep. Soms speelt ze met een vriendinnetje. Lieve: “Ik heb wel vriendinnen, maar soms raak ik ze ook weer kwijt. Dan willen ze niet meer met mij spelen. Ik denk dat ze mij te druk vinden. Omdat ik ADHD heb. Soms komen vriendinnen na een poosje weer terug. Dan willen ze toch weer vrienden zijn met mij.”

Poederpillen

Vroeger kreeg ik pilletjes voor mijn ADHD. Dat is om rustiger te worden zodat ik op school beter kan werken en minder snel ruzie maak. Die pillen moest ik doorslikken zonder erop te bijten. Mijn moeder mocht er geen poeder van maken. Omdat de pillen dan niet meer werken. Dat vond ik heel vervelend. Gelukkig las ik een keer in BalansKIDS over medicijnen voor kinderen met ADHD die je niet heel door hoeft te slikken. Je mag er poeder van maken en ze bijvoorbeeld door de vla doen. Samen met mijn moeder heb ik aan de dokter gevraagd of ik die poederpillen ook mocht. En dat was goed.

Pesten

Nu vind ik het niet erg meer dat ik medicijnen moet. In groep 4 werd ik wel eens gepest. Dan zeiden sommige kinderen ‘ADHD-kind’ tegen mij tijdens het buitenspelen. Ik vertelde het dan tegen de pleinwacht. Die hield de pestkoppen daarna extra goed in de gaten. Nu zit ik in groep 5 en gebeurt dat gelukkig niet meer.

Terug naar boven

Arno heeft ADHD. Vroeger had hij daar veel last van. Zijn ouders en leraren op school begrepen hem niet. Ze vonden hem een druk en lastig jongetje. Toch is het hem gelukt om psycholoog te worden. Voor zijn werk helpt hij kinderen met ADHD en hun ouders en leraren met goede tips. Daarom is hij een echte Doorzetter!

Toen hij op de basisschool zat, wist niemand dat hij ADHD had. Ook zijn meesters, juffen en ouders niet. Ze werden allemaal vaak boos op hem omdat hij slecht luisterde, brutaal was en niet goed op zijn stoel kon blijven zitten. Arno: “Op de basisschool voelde ik me daardoor vaak verdrietig. Ik had het gevoel dat niemand mij begreep.”

Vrienden

“Op een dag dacht ik bij mezelf: Ik doe het toch nooit zoals het hoort, hoe goed ik mijn best ook doe.” Ik sprak met mezelf af om heel erg mijn best te doen voor de dingen waar ik goed in was en wat minder voor de dingen waar ik nooit goed in zou worden. Zoals gym dus en mooie dingen maken met handarbeid. ” Op de basisschool had Arno wel vriendjes die met hem wilden spelen, maar toch voelde hij zich eenzaam en alleen. “Omdat niemand mijn gedrag begreep.”

Slechte cijfers

Pas toen Arno 24 jaar was en heel veel problemen kreeg, ging hij voor hulp naar een psychiater. Die praatte met Arno en zijn moeder. Ook bekeek de psychiater zijn rapporten van de basisschool. Daarop stonden alleen maar goede cijfers voor rekenen en taal en hele slechte voor zijn inzet en gedrag. Na een paar gesprekken wist de psychiater zeker dat Arno ADHD had. Het was dus niet zijn schuld dat andere mensen zo vaak boos op hem waren geweest. En er was nog iets dat Arno zeker wist. Hij wilde psycholoog worden zodat hij met zijn eigen verhalen en tips andere kinderen met ADHD kon helpen.

Terug naar boven

Video’s over ADHD en ADD

Het Klokhuis feat. Typhoon – De drukte in mijn kop

Direct hulp nodig?