Home   ›   Gedachten over zelfdoding

Gedachten over zelfdoding

Betrouwbare kennis over zelfdoding, speciaal geschreven voor jongeren. Hoe ontstaan gedachten over zelfdoding? Hoe praat je erover met anderen? En welke hulp is er?

 

Gedachten niet meer wakker te willen worden of gedachten om niet meer te willen leven maken je misschien erg aan het schrikken. Soms voel je je juist al erg rot of ervaar je al veel spanning en dan komen deze gedachten er ook nog eens bij. Als je merkt dat je zulke gedachten hebt, dan is het belangrijk dat je er met iemand die je vertrouwt over praat en hulp vraagt of steun zoekt. Bij voorkeur is dat een vertrouwde volwassene. Samen met de vertrouwde ander kun je dan uitzoeken of je iets kunt doen aan wat al die spanning bij je veroorzaakt.
Jongeren op een trap

De teksten zijn opgesteld in samenwerking met experts en ervaringsdeskundigen. Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie houdt deze informatie up-to-date.

Hoe ontstaan gedachten over zelfdoding?

Veel jongeren ervaren gedachten over zelfdoding op een moment dat zij zich erg boos, bang, verdrietig of wanhopig voelen. Misschien is dit bij jou ook het geval. Vaak komt het voor bij deze jongeren dat ze eerder in hun leven ervaringen hebben meegemaakt die gevoelens als angst, schaamte, woede of hulpeloosheid gaven. Nare ervaringen kunnen het moeilijker voor je maken om goed met emoties om te kunnen gaan. Maak je dan weer iets mee dat naar is, ervaar je stress van school of word je (lichamelijk of psychiatrisch) ziek, dan kunnen je emoties je overspoelen. Op dat moment kunnen er gedachtes over zelfdoding bij komen.

Drie belangrijke dingen om te weten

1. Je bent niet de enige

Je bent niet de enige die weleens aan zelfdoding denkt. Ongeveer 1 op de 10 Nederlanders heeft wel eens van deze gedachten. In Nederland zijn we vanuit onze cultuur en geschiedenis niet gewend om hierover te praten met elkaar. Dat heeft ervoor gezorgd dat veel jongeren en volwassenen die deze gedachten hebben dit bij zichzelf houden. Terwijl zij juist behoefte hebben aan steun. Misschien merk jij ook wel bij jezelf dat je het niet met iemand wilt delen en dat je contact met familie of vrienden afhoudt. Goed om te weten dat het niet vreemd of raar is dus om gedachten over zelfdoding te hebben. En dat het iedereen kan overkomen.

2. Hulp zoeken is goed

Het is heel goed dat je er informatie over zoekt. Hierdoor kun je hopelijk de weg naar de juiste hulp vinden. Ook kunnen de gedachtes over zelfdoding heviger, vaker en concreter worden en uiteindelijk (bij een klein deel van de jongeren) tot pogingen tot zelfdoding leiden. Daarom is het extra belangrijk dat je er op tijd met iemand over durft te praten. Er bestaat hulp en ondersteuning speciaal voor psychische problemen. Het is dus heel gewoon om hier hulp voor te vragen.

3. Je valt niemand lastig

Je staat er gelukkig niet alleen voor. En je hoeft je niet te schamen. Het is niet jouw schuld. En je valt niemand lastig als je hulp zoekt. Mensen vinden het juist fijn als je ze in vertrouwen neemt. Je kan elk moment steun zoeken bij bekenden en er zijn veel professionals die jou kunnen en willen helpen.

“Als je pijn in je been hebt ga je naar de huisarts, als je last hebt van je hart ook. Het is dus gewoon om hulp te zoeken.”

ervaringsdeskundige jongere
Denk je wel eens aan het beëindigen van je leven?

Bel met 113 Zelfmoordpreventie en praat erover.

Opschrijven. Als je erover praten lastig vindt kun je bijvoorbeeld een brief, mail of app naar iemand schrijven die je vertrouwt. Je kunt ook appen als je naast elkaar zit.

Vertellen. Je kan je verhaal vertellen aan:

  • Iemand die je vertrouwt. Dat kan een familielid, vriend, of vriendin zijn. Of iemand op school, je sportclub, bij de kerk of moskee.
  • Je huisarts. Huisartsen zijn gewend om over zulke onderwerpen te praten.
  • Iemand van 113 Zelfmoordpreventie. Je kunt (anoniem) chatten of bellen (gratis 0800-0113).
Terug naar boven

Misschien twijfel je of je klachten erg genoeg zijn om hulp te vragen. Dat is niet nodig. Weet dat je altijd om hulp mag vragen. Ook als je je gewoon even niet zo goed voelt. Als je gedachten over zelfdoding hebt, is het extra belangrijk en goed dat je om hulp vraagt.

>> Kijk eens op de pagina Direct hulp

Terug naar boven

“Ik durfde pas hulp te zoeken toen ik al met een been in het graf stond. Ik heb gemist dat ik ook eerder hulp kon krijgen. Dat ik niet hoefde te schreeuwen.”

ervaringsdeskundige jongere

Dringend hulp nodig?

Neem dan contact op met 112 (spoed).

Online hulp

  • 113
    Je kunt dag en nacht bellen of chatten met een hulpverlener van 113. Bijvoorbeeld om open en eerlijk je verhaal te doen, gedachten over de dood of zelfdoding te delen of je gepieker even te onderbreken. Je kan ook contact opnemen als je je zorgen maakt om een ander. >> Praten over suïcide bij 113
  • Brainwiki
    Op de pagina Direct hulp kun je vragen doornemen en krijg je direct advies over waar je terecht kunt. Helemaal onderaan zie je een overzicht van organisaties waarmee je contact kunt opnemen, ook anoniem als je dat fijner vindt. >> Direct hulp op Brainwiki.nl
  • Jongeren Hulp Online
    Bij Jongeren Hulp Online vind je meer dan 20 hulplijnen die je snel, anoniem en gratis hulp bieden. Via de chat of telefoon. Betrouwbaar en professioneel. Ze staan allemaal voor je klaar met een luisterend oor, deskundig advies en handige tips. >> Jongeren Hulp Online
  • Instagram
    Op Instagram deelt het Suïcide Preventie Centrum posts en filmpjes gericht op jongeren. Daarnaast kunnen jongeren hun verhaal kwijt op de Insta chat op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 uur terecht. Ervaringsdeskundigen bemensen de chat. >> Instagram: @jongerensuicidepreventie
  • Suïcide Preventie Centrum
    Op de online chat zijn (familie)ervaringsdeskundigen er voor jongeren op werkdagen tussen 9.00 en 17.00 uur. >> Suïcide Preventie Centrum

Waar je verder terecht kunt

  • Huisarts
    De huisarts luistert naar je verhaal en denken samen met jou na over welke hulp je nodig hebt. Soms heeft de huisarts ook een praktijkondersteuner (POH-GGZ) jeugd in dienst, waarmee je in gesprek kan gaan.
  • Wijkteam
    Een wijkteam is een team met hulpverleners dat ondersteuning biedt. In Nederland hebben deze teams verschillende namen: wijkteam, buurtteam, jeugdteam, sociaal team, Centrum Jeugd en Gezin, of ouder- en kind team.
  • School
    Een mentor of vertrouwenspersoon kan met je meedenken over passende hulp. Of een andere docent die jij vertrouwt.
Terug naar boven
  • Om te beginnen is er uitgebreid aandacht voor jouw verhaal en wat maakt dat de gedachten aan de dood en zelfdoding zijn ontstaan.
  • Samen met je behandelaar bepaal je wat er nodig is om de problemen die je ervaart op te leren lossen. Daarvoor zijn veel verschillende behandelmethoden mogelijk. Voorbeelden hiervan zijn opnamevervangende thuisbehandeling (IHT), traumabehandeling, systeembehandeling, emotieregulatietraining of schematherapie. In overleg bepaal je welke behandeling het meest passend is in jouw situatie. En ook wat de rol en positie van je ouders bij de behandeling is in jouw situatie.
  • Samen met je behandelaar maak je een signaleringsplan. Daarin beschrijf je hoe de spanning over jouw emoties kan oplopen en wat jij of anderen wanneer kunnen doen om te helpen de spanning te verminderen. Dat plan passen jullie steeds aan, zodat het blijft aansluiten bij jouw situatie en wat voor jou helpend is.
  • Vaak maak je ook een veiligheidsplan, waarin de afspraken staan wat jij en anderen doen wanneer je toch overspoelt raakt door emoties en de gedachten over de dood opkomen.
  • Soms heb je medicatie nodig. Dit bepaal je samen met je ouders en een psychiater. Sommige jongeren kunnen baat hebben van medicatie bij klachten die samenhangen met gedachten aan de dood.
  • Heb je zoveel gedachten over de dood dat je nergens anders meer aan kan denken? Vertel dit aan iemand die je vertrouwt. Dit mag je hulpverlener zijn, maar ook de huisarts of iemand uit je eigen familie of vriendenkring. Vaak kun je op zulke momenten voor een korte periode terecht bij de crisisdienst, waar er aandacht is voor het verminderen van deze constante gedachten aan de dood.

Heb je vragen over soorten behandelingen, behandelaren, wachttijden en hoe je met een hulpverlener praat?
>> Je vindt de antwoorden op de pagina Veelgestelde vragen

Terug naar boven

In de meeste gevallen niet. Het is waarschijnlijker dat je een hulpverlener krijgt die samen met jou gaat kijken welke ondersteuning of hulp jij kan gebruiken om je beter te voelen. Is de meeste gevallen is dat niet een opname. Vaak kan een gesprek of een andere vorm van hulpverlening al goed helpen. Als jouw gedachten aan zelfdoding heel veel voorkomen (bijna de hele dag bijvoorbeeld) en je hulpverlener ernstige zorgen heeft over jouw veiligheid dan is soms een crisisopname nodig.

Terug naar boven

Misschien krijg je al behandeling bij een hulpverlener in de jeugdzorg en had je toen je daaraan begon nog geen gedachten over zelfdoding. Een behandeling stopt alleen als deze daardoor niet meer helpend is of als de hulpverleners deze niet meer veilig kunnen uitvoeren. Als je bang bent dat je behandeling moet stoppen, is het goed om hierover te praten. Bespreek je angsten en wat voor jou belangrijk is met je behandelaar. Kijk samen wat de mogelijkheden zijn.

Terug naar boven

Behandelaren moeten jouw zorgen altijd serieus nemen. Mogelijk heb je toch het gevoel dat hulpverleners niet naar je luisteren, of het klikt niet tussen jullie. Als het je lukt maak dat dan bespreekbaar met de behandelaar of vraag iemand die je vertrouwt om mee te gaan om samen dit gesprek te voeren. Je hebt altijd het recht om over te stappen naar een andere hulpverlener.

Een vertrouwenspersoon van AKJ kan jou helpen om uit te zoeken wat er speelt en kan jou ondersteunen als er verandering nodig is.

Terug naar boven

Ja, dat is vaak wel verstandig

Als jongere wil je graag zelfstandig je eigen problemen oplossen. Meestal is dit ook belangrijk en is het goed om op bepaalde gebieden privacy te hebben. Soms kan het allemaal zelf willen doen je ook erg in de weg zitten. Als het over zaken gaat die over je veiligheid gaan is het belangrijk om je ouders te betrekken. Omdat zij veel van jou weten en zij jou kunnen helpen bij het leren verminderen van je spanning en gedachten over zelfdoding. Ook kunnen ze je helpen zoeken naar welke hulp je op nodig hebt.

Redenen waarom veel jongeren het niet willen of durven vertellen

Het kan zijn dat je je ouders niet over de gedachten over zelfdoding wilt vertellen omdat je bang bent voor hoe zij zouden reageren. Misschien is je angst dat ze te gemakkelijk aan je gevoelens voorbij gaan of je juist de hele tijd in de gaten willen houden. Of dat je bang bent voor wat het met hun gezondheid gaat doen als je dit deelt. Of dat je bang bent je ouders tot last te zijn of om ze te kwetsen. Bij sommige jongeren kan het zelfs zo zijn dat het slechte contact met hun ouders de gedachten over zelfdoding veroorzaken.

Je hoeft het niet alleen aan je ouders te vertellen

Als het je niet of nog niet lukt om gedachten over zelfdoding met je ouders te bespreken kan het een tussenstap zijn om een volwassene die je vertrouwd hierbij te betrekken. Of een behandelaar waar je al gesprekken mee hebt te vragen je erbij te helpen. Samen kunnen jullie een plan bedenken hoe je ouders toch zo goed mogelijk op de hoogte kunnen zijn van de gedachten over zelfdoding.

Terug naar boven

Maak je eigen survivalgids

Een praktische tip van jongeren voor jongeren: maak voor jezelf een lijst met dingen die je helpen wanneer je je slecht voelt.

“Maak een lijst met dingen die je kunt doen als afleiding. Een survivalgids. Een lijst met series die jij leuk vindt en die niet je niet triggeren. Creatief bezig zijn. Sporten, tekenen, muziek luisteren. Als je dat van tevoren bedenkt dan heb je alvast wat ideeën. Want op het moment zelf is het moeilijk die te bedenken.”

Wachttijdoverbrugging

  • Mind Korrelatie: Ze proberen je in één gesprek verder te helpen. Onderwerp van het contact is bijvoorbeeld ‘Hoe kom je de dag door?’ en ‘Hoe maak je optimaal gebruik van de adviezen die eerder door je eigen behandelaar zijn gegeven?
  • Eigen Kracht Centrale: Tijdens een Eigen Kracht Conferentie maak je samen met bijvoorbeeld familie of vrienden een overbruggingsplan. Zo weten je familieleden en vrienden hoe ze je kunnen helpen tot de professionele behandeling kan beginnen.
  • Suïcide Preventie Centrum: Ga erover in gesprek met leeftijdsgenoten, online, in een groep of via de chat
Terug naar boven
Direct hulp nodig?